แม้สงครามเวียดนามจะผ่านพ้นไปแล้วกว่า 40 ปี แต่ระเบิดกว่า 80 ล้านลูกที่ยังคงตกค้างในแผ่นดินเกือบครึ่งประเทศ ได้สร้างบาดแผลฉกรรจ์ให้กับชาวลาวอยู่ทุกวัน

 

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นคืนหนึ่งในปี ค.ศ. 1964 โดยภารกิจลับสุดยอดของสายลับ CIA จากสหรัฐอเมริกาที่ต้องการปิดเส้นทางลำเลียงเสบียงของกองทัพเวียดกงที่ต้องการส่งเสบียงผ่านทางตอนใต้ของลาว นอกจากนี้ทางCIA ยังมีวัตถุประสงค์เพิ่มคือต้องการสนับสนุนฝ่ายรัฐบาลลาวต่อต้านกลุ่มคอมมิวนิสต์ที่รุกลงมาจากทางตอนเหนือของลาวอีกด้วย

 

ภารกิจนี้ของ CIA จึงสร้างระเบิดกว่า 2 ล้านตัน ซึ่งเป็นจำนวนการทิ้งระเบิดมากที่สุดในประวัติศาสตร์สงครามของโลก เปรียบดั่งมหกรรมห่าฝน ซึ่งถูกทิ้งลงสู่ประเทศเล็ก ๆ นี้ทุกวัน นับตั้งแต่ปี 1964-1973

 

ระเบิดจากมหกรรมห่าฝนนี้ ชาวลาวเรียกมันว่า Bombies

 

 

ตามรายงานของ องค์กรเอกชนด้านมรดกจากสงคราม ซึ่งเป็น NGO จากสหรัฐอเมริกาที่ทำการศึกษาในพื้นที่ประเทศลาว เผยว่า จำนวนระเบิดเหล่านี้หากเทียบกับการดำเนินการเก็บกู้ ทุกวันนี้มีคืบหน้าไปไม่ถึง 1% จากปริมาณทั้งหมด 99% ของระเบิดที่ยังคงตกค้างใต้ดินจนถึงวินาทีนี้

 

นับตั้งแต่สงครามเวียดนามสิ้นสุดลง มีประชาชนชาวลาวเสียชีวิตจากระเบิดประมาณ 20,000 คน ในปัจจุบันก็ยังมีชาวลาวประมาณ 50 คนที่เสียชีวิตจากระเบิดในทุก ๆ ปี ซึ่งในจำนวนนี้ 40% เป็นเด็ก เนื่องจากระเบิดเหล่านี้มีขนาดเล็กเพียงลูกเทนนิสเท่านั้น ซึ่งส่งผลให้เด็ก ๆ เข้าใจผิด และหยิบมันขึ้นมาเล่น

 

กลางปีก่อน เรามีโอกาสสัมภาษณ์พิเศษ เจ้าหน้าที่เก็บกู้ระเบิดวัย 27 ปี เพศหญิง ซึ่งเธอเป็นคนจังหวัดหลวงพระบาง ที่อาสาลงมาช่วยงานเก็บกู้ระเบิดตกค้างอยู่ในพื้นที่ สวันเขต – เซโปน

 

เธอเล่าว่า ชีวิตของเธอคงมีครอบครัวไม่ได้ หรือถ้ามี ก็คงไม่รู้ว่า วันไหนคือวันสุดท้ายที่ได้ส่งลูกหน้าโรงเรียน!

 

ที่น่าเศร้าไปกว่านั้น ก็คือ เงินเดือนของเธอน้อยกว่า 6พันบาท ขณะที่ต้องทำงานกับเครื่องมือค้นหาระเบิดที่หมดประสิทธิภาพ เเละไม่เคยได้รับการซ่อมแซมใหม่ เนื่องจากระบบคอรัปชั่นระหว่างเจ้าหน้าที่องค์การสากลซึ่งให้งบประมาณและเจ้าหน้าที่ราชการของลาว

 

 

เรื่องราวชวนสลดยังไม่จบเพียงเท่านี้ ทางเอ็นจีโอด้านสิ่งเเวดล้อมของลาวท่านหนึ่งให้สัมภาษณ์โดยไม่ต้องการเปิดเผยตัวตนว่า ประเทศที่ส่งมอบความตายให้กับลาวจนถึงทุกวันนี้อย่างประเทศมหาอำนาจ สหรัฐอเมริกาได้ให้งบประมาณ 90 ล้านดอลลาร์ยูเอสต่อปีในการกู้ระเบิด แต่เงินจำนวนนี้ส่วนใหญ่กลับตกอยู่ในภาคส่วนวิชาการที่นั่งเขียนรายงานในออฟฟิศแอร์เย็นฉ่ำ หาใช่ กลุ่มสตรีชนเผ่าและกลุ่มจิตอาสาชาวลาวที่ทำหน้าที่ขอเก็บกู้ระเบิดอย่างไม่กลัวตายเพื่อปกป้องผองแผ่นดินเกิดแต่อย่างใด

 

เงินเดือน 4,000-9,000 บาทคือเงินที่พวกเธอได้ต่อเดือน ขณะที่ภาคส่วนวิชาการจากประเทศต้นทางงบประมาณในห้องนั่งเล่น กลับมีเงินถึง 80,000-200,000 บาท!

 

ทุกวันนี้เสียงระเบิดยังคงดังลั่นในผืนป่า เพราะความไม่รู้ของชาวเกษตรกรลาว เพียงแต่รัฐบาลลาวไม่เคยกล้าเปิดเผย เพราะกลัวว่าจะไม่ได้รับเงินทุนต่อและไม่ต้องการเปิดเผยเพราะกลัวจะส่งผลกระทบต่อระบบการท่องเที่ยวในประเทศ

 

นายเยย ย่าง “Yei Yang” จากจังหวัดภาคเหนือของลาว เเขวงเชียงขวาง เล่าให้ฟังถึงประสบการณ์ระเบิดว่า จู่ ๆระเบิดก็เกิดขึ้นในขณะที่เขากำลังจุดไฟเผาขยะ เปลวไฟได้เผาทำลายเปลือกตา ริมฝีปากและหูของเขาไปหมด

 

ทุกวันนี้เขายังคงจำความรู้สึกปวดแสบปวดร้อนนั้นได้อยู่ หลังเกิดเหตุ ไม่มีใครในหมู่บ้านกล้าคุยกับเขา เพราะรูปลักษณ์เขาไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป การดำเนินการเก็บกู้ที่เป็นไปอย่างล่าช้าและยากลำบากนี้ ทำให้เยย ย่างกังวลว่าลูก ๆ ของเขาอาจกลายเป็นเหยื่อระเบิดรายต่อไป

 

 

ข้อมูลจากการลงพื้นที่ทำให้เราพบว่า ไม่ใช่ทุกคนที่โชคดีอย่างเยย ย่างที่แม้จะเสียโฉม แต่อวัยวะสำคัญยังอยู่ครบ ยังคงทำงานได้ แต่จากรายงานขององค์กรเก็บกู้ระเบิดพื้นที่สวันเขต เมืองเซโปน เผยว่า ผู้ได้รับผลกระทบจากระเบิดมีโอกาสถึง 80% ที่จะสูญเสียแขนหรือขาและกลายเป็นผู้พิการไปทั้งชีวิต

 

นอกจากนี้ อดีตเจ้าหน้าที่องค์กรสากลในลาวของหน่วยงาน NPA ยังเล่าเรื่องที่ชวนให้ลืมไม่ลงอีกว่า ปี 2015 มีเด็กชนเผ่าในหลายจังหวัดแถบแม่น้ำอูทางภาคเหนือประเทศลาว วาดภาพความอุดมสมบูรณ์ของแม่น้ำบ้านเกิดตัวเอง แต่ในภาพวาด กลับไม่ได้มีแค่ปลา ภูเขา หากยังมีลูกระเบิดใต้น้ำเรียงเป็นทางยาวซึ่งเป็นระเบิดที่ยังไม่สามารถเก็บกู้ได้ เนื่องจาก เครื่องมือกู้ระเบิดไม่สามารถถูกน้ำได้ อนึ่งจากข้อมูลพบว่าลาวมีเนื้อที่ 236,800 ตร.กม. เฉลี่ยแล้ว มีระเบิด 337 ลูกต่อ 1 ตร.กม.ถือเป็นตัวเลขที่น่ากลัวอย่างยิ่ง

 

เราได้แต่หวังว่า ความหวาดผวาจากสงครามที่ยังตกค้างอยู่ใต้พื้นดิน จะหายไปจากใจประชากรของประเทศเล็ก ๆ นี้ในเร็ววัน เพราะไม่อย่างนั้นจะมีหยาดน้ำตาและผู้สูญเสียเพิ่มขึ้น จากฝันร้ายแห่งสงครามที่ยังคงทิ้งบาดแผลเจ็บปวดให้กับคนประเทศนี้อยู่ทุกวัน ทุกวินาที…

 

-D-